Belangrijkste trends in de winnende tuinontwerpen
Wat opvalt in de winnende projecten is dat klimaatadaptief denken de nieuwe standaard is. Tuinen worden opgebouwd als spons, met lava, substraat en doorlatende lagen die regenwater laten infiltreren en extreme natte of droge periodes beter opvangen. Regenwaterrecuperatie, druppelirrigatie en een doordachte bodemopbouw zijn daarbij vanzelfsprekend geworden. Tegelijkertijd verdwijnt het klassieke gazon steeds vaker naar de achtergrond. In plaats daarvan kiezen ontwerpers voor microklaver, vaste-plantenmassa’s en siergrassen, gecombineerd met bomen die schaduw en verkoeling bieden. Dat leidt niet alleen tot meer biodiversiteit, maar ook tot minder onderhoud.

Daarnaast is maatwerk een duidelijke rode draad. Terrassen, trappen, buitenkeukens en poolhouses worden tot op de millimeter uitgewerkt, vaak al prefab voorbereid. De integratie van verlichting, watertechniek en overloopconstructies wordt zo nauwkeurig gepland dat de tuinen een zeer verfijnde afwerking krijgen. Waterpartijen spelen daarbij een grote rol: van compacte zwemvijvers tot strakke overloopbaden. Ze worden niet alleen functioneel ingezet, maar vooral ook als belevingselement, vaak afgewerkt met natuursteen, travertin of keramiek voor een hoogwaardige uitstraling.

In het ontwerp zelf wordt steeds vaker gezocht naar een balans tussen strakke architecturale lijnen en organische plantvakken. Die combinatie zorgt voor rust en structuur, maar ook voor dynamiek en seizoensbeleving. Zicht­assen, niveauverschillen en doordachte looplijnen versterken dat effect. Bomen vormen in bijna alle laureatenprojecten het fundament van de buitenruimte. Van meerstammigen in kleinere tuinen tot karaktervolle solitaire bomen bij grote projecten: ze geven structuur, schaduw en een langdurige groene identiteit. Waar waardevolle bestaande bomen aanwezig waren, werden ze zorgvuldig ingepast.

Tot slot valt een duidelijke voorkeur op voor zuiderse, onderhoudsarme beplanting. Planten zoals Pittosporum, Vitex, jasmijn, Miscanthus en Salvia zorgen voor textuur, geur en kleur, terwijl grindpaden, dolomiet en halfverharding het onderhoud beperken. Het kleurgebruik blijft overwegend sober en tijdloos, waardoor de nadruk verschuift naar structuur en vorm.

De Vlaamse Tuin van het Jaar laat zien dat de hedendaagse tuin vooral functioneel, klimaatbestendig en verfijnd vormgegeven moet zijn. De winnende projecten combineren esthetiek, technische kennis en ecologische keuzes.

Voor tuincentra liggen de kansen vooral bij beplanting die tegen een stootje kan, materialen met een natuurlijke uitstraling en waterbeheeroplossingen die passen bij het veranderende klimaat.